Abakus, yaponcha nomi soroban — ming yillar davomida hisob uchun ishlatilgan sanoq taxtasi va bugun mental arifmetikaning asosiy quroli. Har bir ustun xona qiymatini (birlik, o'nlik, yuzlik) bildiradi; donachalarni surib istalgan sonni tasvirlash mumkin.
Har ustunda bitta yuqori donacha (qiymati 5) va to'rtta pastki donacha (har biri 1) bo'ladi. Bola avval qo'lda donachalarni harakatlantirib o'rganadi, so'ngra bu harakatlarni xayolan tasavvur qilishga o'tadi — aynan shu bosqich mental arifmetika deb ataladi.
Sorobanda 6 sonini tasvirlaymiz: yuqori donachani (qiymati 5) pastga tushiramiz va pastki bitta donachani (1) ko'taramiz — 5 + 1 = 6. Shu tarzda har bir ustunda donachalarni surib istalgan sonni ko'rsatish mumkin.
Soroban ustunlari o'ngdan chapga birlik, o'nlik va yuzlik xonalarini bildiradi. Pastki to'rt donachaning har biri 1 ga, yuqoridagi yakka donacha 5 ga teng: 38 sonini ko'rsatish uchun o'nlik ustunida 3 ta pastki donacha, birlik ustunida esa yuqori donacha va uchta pastki donacha ko'tariladi (5+3=8). Qo'shish ham xonama-xona bajariladi: 38+21 da avval o'nlikka 2 donacha, so'ng birlikka 1 donacha qo'shiladi — 59 tayyor.
Dastlab bola haqiqiy taxtada ishlaydi, bir necha oydan so'ng ko'z oldida xayoliy sorobanni tasavvur qilib hisoblashga (anzan bosqichi) o'tadi. Shu paytdan boshlab sonlar rasm sifatida "ko'rina" boshlaydi va tezlik keskin oshadi; barmoq harakatlari esa mayda motorika hamda ikki qo'l muvofiqligini ham rivojlantiradi.
Abakus bilan muntazam mashq hisoblash tezligi va aniqligini oshiradi, ishchi xotira hamda diqqatni mustahkamlaydi va miyaning ikkala yarim sharini birga faollashtiradi. Bu ko'nikmalar matematikada ham, umumiy o'qish va diqqat talab qiladigan vazifalarda ham asqotadi.
Biz xizmat sifatini oshirish uchun cookie fayllardan foydalanamiz.