1-sinfga bordi: birinchi oyda ota-ona nimalarga e'tibor berishi kerak

Birinchi sinfning dastlabki haftalari butun oila uchun sinov davri bo'ladi. Kecha bemalol o'ynab yurgan bola bugun jimgina partada o'tirishi, begona kattaning ko'rsatmasini eshitishi va o'zini o'zi boshqarishi kerak. Bu — katta yuk. Birinchi oyda ota-onaning vazifasi bolani darhol "a'lochi" qilish emas, balki uning maktabga qanday moslashayotganini kuzatish va kerakli joyda yumshoq yordam berishdir.

Adaptatsiya — jarayon, bir kunlik hodisa emas

Psixologik moslashuv odatda 4-8 hafta davom etadi, ba'zi bolalarda ikkinchi chorakkacha cho'ziladi. Birinchi hafta ko'pincha "bayram" kayfiyatida o'tadi: hammasi yangi va qiziq. Haqiqiy charchoq ikkinchi-uchinchi haftada ko'rinadi — yangilik hissi o'tib, kundalik bir xil tartib boshlanadi.

Shuning uchun birinchi oyda farzandingizni faqat daftar va baho orqali emas, kayfiyati, uyqusi va ishtahasi orqali "o'lchang". Agar maktabga tayyorgarlik davrida ko'nikmalar bosqichma-bosqich shakllangan bo'lsa, moslashuv osonroq kechadi — bu haqda maktabga tayyorgarlik bo'yicha maqolamizda batafsil yozganmiz.

Charchoqning tabiiy belgilari va xavotirli signallar

Birinchi oyda quyidagilar odatda me'yor hisoblanadi:

• kechqurun injiqlik, yig'loqilik yoki aksincha haddan tashqari qo'zg'aluvchanlik;
• uyga kelgach 20-30 daqiqa "hech kim tegmasin" holati;
• ishtahaning biroz o'zgarishi, maktabda kam ovqatlanish;
• ba'zi kunlari maktab haqida umuman gapirgisi kelmasligi.

Quyidagilar esa e'tibor talab qiladi: uch haftadan ortiq davom etayotgan uyqu buzilishi; sababsiz qorin va bosh og'rig'i, ayniqsa faqat maktab kunlari ertalab; tirnoq yeyish, duduqlanish kabi yangi odatlar; tanaffusda doim yolg'iz qolish; "men ahmoqman" degan gaplar. Bitta belgi — kuzatish uchun sabab; bir nechtasi uzoq davom etsa — harakat qilish uchun sabab.

"Maktabga borgim yo'q" — buning ortida nima turadi

Bu jumla kamdan-kam hollarda darslarga aloqador bo'ladi. Ko'pincha ortida juda aniq bir vaziyat yashiringan: erta turish, tanaffusda birga o'ynaydigan bola yo'qligi, hojatxonadan uyalish, ovqat, o'qituvchining balandroq ovozi yoki doskaga chiqishdan qo'rqish. Shuning uchun "nega bormaysan?" degan umumiy savol o'rniga aniq savollar bering: bugun tanaffusda kim bilan bo'lding, qaysi dars uzoq tuyuldi, kimdir seni xafa qildimi.

Bola javob bermasa, rasm chizib "maktabdagi kun"ni ko'rsatib berishni taklif qiling. Agar shikoyat matematikaga bog'liq bo'lsa — masalan, "men sanashni bilmayman" — bu ko'pincha qobiliyat emas, ishonch masalasi; bunday holda matematikadan qo'rquvni yengish haqidagi maslahatlar asqotadi.

6-7 yoshda diqqat qancha vaqtga yetadi

Bu yoshda ixtiyoriy diqqatning uzluksiz davomiyligi o'rtacha 10-15 daqiqa. Ya'ni 40 daqiqalik darsda bolaning "uchib ketishi" — kamchilik emas, yosh xususiyati. Uyda ham shu qoida ishlaydi: uzoq o'tirishni talab qilish o'rniga, ishni 15 daqiqalik ikki bo'lakka bo'ling va oralig'ida harakat qilishga ruxsat bering.

Diqqat mashq bilan asta-sekin uzayadi, lekin buning uchun uzoq mashg'ulot emas, qisqa va muntazam yuklama kerak: kuniga 5-10 daqiqa yetarli. Shulte jadvali kabi qisqa mashqlar bolani ko'z bilan qidirish va e'tiborni ushlab turishga o'rgatadi. Diqqatni jamlashning boshqa amaliy usullari alohida maqolada yig'ilgan.

Uyda qanday yordam berish kerak — uyni ikkinchi maktabga aylantirmasdan

Birinchi oyda eng katta xato — kechqurunni "qo'shimcha dars"ga aylantirish. Bola allaqachon 4-5 soat o'qigan, miyasi dam olishi kerak. Foydali yordam boshqacha: barqaror tartib, qisqa mashq va ko'p suhbat.

• Tartib: har kuni bir xil vaqtda ovqat, mashq va uyqu — bola nima bo'lishini oldindan bilsa, xavotiri kamayadi.
• Qisqa mashq: uy vazifasi 20-30 daqiqadan oshmasin; uy vazifasini janjalsiz bajarish tartibi shu davrda juda yordam beradi.
• Harakat: kuniga kamida bir soat ochiq havo — bu diqqat uchun ham, uyqu uchun ham dori vazifasini bajaradi.
• Maqtov: natijani emas, harakatni maqtang: "o'zing oxirigacha o'tirding", "kecha qiynalgan joyni bugun uddaladingiz".

Uyqu — birinchi oyning eng muhim ko'rsatkichi

7 yoshli bolaga sutkasiga 10-11 soat uyqu kerak. Uyqu yetishmasa, ertalab uyg'otish qiyin bo'ladi, kechqurun bola "tormozdan chiqadi" va bahonasiz yig'laydi. Ko'pchilik "xulq-atvor muammosi" deb o'ylagan holat aslida oddiy uyqusizlik bo'lib chiqadi.

Uyqudan bir soat oldin ekranlarni yig'ishtiring, xonani qorong'ilashtiring va har kuni bir xil ketma-ketlikni saqlang: yuvinish, kitob, chiroq o'chdi. Kun tartibini butunlay qayta qurish kerak bo'lsa, maktab o'quvchisining kun tartibi namunasidan foydalaning.

Nima qilmaslik kerak

Birinchi oyda quyidagilar moslashuvni sekinlashtiradi: bolani sinfdoshlari bilan taqqoslash ("Ali allaqachon o'qiyapti"), baho va yulduzcha uchun jazolash, dars tayyorlashni tahdid vositasiga aylantirish ("qilmasang, telefon yo'q"), bir vaqtning o'zida bir nechta to'garakka yozib qo'yish. Yana bir xato — bolaning o'rniga daftarni to'ldirish: bu qisqa muddatda tinchlik beradi, uzoq muddatda mustaqillikni yo'qotadi.

O'qituvchini bola oldida tanqid qilmang. Agar norozilik bo'lsa, uni to'g'ridan-to'g'ri o'qituvchining o'ziga ayting — bolaning maktabga bo'lgan ishonchi ota-onaning munosabatidan boshlanadi.

O'qituvchi bilan qachon va qanday gaplashish kerak

Birinchi oy oxirida qisqa suhbat so'rash mutlaqo tabiiy. Umumiy "qanday o'qiyapti?" o'rniga aniq savollar bering: bolam ko'rsatmani eshitadimi, tanaffusda kim bilan o'ynaydi, qaysi vaziyatlarda qiynaladi. Shu tarzda siz bahodan ancha foydali ma'lumot olasiz.

Agar uch-to'rt haftadan keyin ham yig'i, qorin og'rig'i yoki maktabdan qo'rquv kuchaysa, o'qituvchi bilan birga maktab psixologiga murojaat qiling. Erta murojaat — muammoni katta qilmaslikning eng oson yo'li. Ko'p hollarda yechim oddiy bo'ladi: ko'proq uyqu, kamroq talab va biroz sabr.