Uy vazifasini janjalsiz bajarish: 6 qadamli tartib
Ko'p oilalarda kechki payt bir xil manzara takrorlanadi: bola stolga o'tirgisi kelmaydi, ota-ona ovozini ko'taradi, bir soatlik ish uch soatlik bahsga aylanadi. Muammo odatda dangasalikda emas — tartib yo'qligida. Quyidagi 6 qadamli tartib irodaga emas, odatga tayanadi: bir-ikki haftadan keyin bola stolga o'zi o'tira boshlaydi.
Nega uy vazifasi janjalga aylanadi?
Uchta sabab bor. Noaniqlik: bola qachon boshlashini va qachon tugatishini bilmaydi, shuning uchun boshlanishning o'zi qo'rqinchli ko'rinadi. Charchoq: maktabdan endi kelgan bola darhol yana aqliy ishga o'tira olmaydi. Kuch sinovi: har kuni bahslashilsa, bu mavzu bola uchun darsdan ko'ra ota-ona bilan kurash maydoniga aylanadi.
Yechim "ko'proq nazorat" emas, balki qaror qabul qilishni kundalik jarayondan olib tashlash: qachon, qayerda va qancha degan savollarga javob bir marta beriladi va keyin muhokama qilinmaydi. Bolaning kuni muvozanatli bo'lsa, bu osonroq kechadi — maktab yoshidagi bolaning kun tartibi maqolasida batafsil yozganmiz.
1-qadam. Aniq vaqt va aniq joy
Vazifa har kuni bir xil vaqtda va bir xil joyda bajarilsin. Masalan: maktabdan kelib ovqatlangach 45-60 daqiqa dam olish, so'ng soat 16:30 da oshxona stolida. Vaqtni farzandingiz bilan birga tanlang — tanlovda ishtirok etsa, qarshilik kamayadi.
Joy ham muhim: stolda faqat shu darsga kerakli narsalar tursin, telefon boshqa xonada bo'lsin, televizor o'chirilsin — ekran chalg'itishi bolalarga kattalardagidan kuchliroq ta'sir qiladi. Ekran vaqtini kun bo'yicha qanday tartibga solish ekran vaqti haqidagi maqolada yozilgan.
2-qadam. Boshlashdan oldin 5 daqiqalik isinish
Eng katta xato — o'tirish bilanoq eng og'ir fandan boshlash. Miya sportchining mushagi kabi: sovuq holatda to'liq kuch bilan ishlamaydi. Shuning uchun 5 daqiqa oson va tez nimadir qilinsin: og'zaki hisoblash yoki Schulte jadvali kabi qisqa diqqat o'yini. Bu bolani "ish rejimiga" olib kiradi. Muhimi — isinish 5 daqiqadan oshmasin va u tayyorgarlik sifatida qabul qilinsin.
3-qadam. Ishni qisqa bloklarga bo'ling va taymer qo'ying
"Hammasini tugatmaguningcha turmaysan" degan yondashuv ishlamaydi. Ish bloklarga bo'linsin, uzunligi yoshga qarab:
- 6-7 yosh: 10-12 daqiqa ish, 5 daqiqa tanaffus;
- 8-10 yosh: 15-20 daqiqa ish, 5 daqiqa tanaffus;
- 11-14 yosh: 25-30 daqiqa ish, 5-7 daqiqa tanaffus.
Taymer ko'rinadigan joyda tursin: bola vaqtning kamayishini ko'zi bilan ko'rsa, "bu abadiy davom etadi" degan his yo'qoladi. Tanaffusda ekran ochilmasin — ekrandan keyin ishga qaytish qiyin kechadi.
4-qadam. Ota-ona roli: yonida, lekin ustida emas
Eng samarali holat — ota-ona bir xonada, lekin o'z ishi bilan band bo'lishi. Ustida turib nazorat qilish bolani mustaqil o'ylashdan to'xtatadi: nima uchun o'ylasin, agar javob baribir orqadan aytilsa?
"Men buni qila olmayman" deganda javob bering, lekin javobning o'zini bermang. Ishlaydigan iboralar: "Shartni ovoz chiqarib o'qib ber", "Sinfda bunga o'xshashini qanday yechgansizlar?", "Birinchi qadamni ayt". Agar 10 daqiqadan keyin ham chiqmasa, bitta misolni birga yeching va keyingisini o'ziga qoldiring.
Agar farzandingiz matematikaga yaqinlashishdan qo'rqsa, muammo topshiriqda emas, munosabatda bo'lishi mumkin — bu holat uchun matematikadan qo'rquvni yengish haqidagi maqola foydali.
5-qadam. Qaysi fandan boshlash kerak?
Umumiy qoida: eng qiyin fan birinchi blokka qo'yiladi, chunki diqqat boshida eng ko'p bo'ladi. Lekin bu hamma bolaga to'g'ri kelmaydi.
- Qiyinidan boshlang — agar bola boshlanishda bardoshli bo'lsa va oxiriga borib toliqsa.
- Osonidan boshlang — agar bola boshlashning o'zidan qo'rqsa. Bitta oson topshiriqni tugatish "men qila olaman" hissini beradi va keyingi fanga o'tish osonlashadi.
Bir hafta birinchi usulda, keyingi hafta ikkinchisida sinab ko'ring va qaysi biri kamroq qarshilik bilan o'tganini kuzating. Natijani farzandingizga aytib qo'ying.
6-qadam. Sessiyani to'g'ri yakunlash
Yakun ham tartibning qismi: bola o'zi tekshiradi (siz emas), sumka ertangi jadval bo'yicha yig'iladi, so'ng "bugun nima eng yaxshi chiqdi?" degan bitta savol va stolni tozalash.
Xatolarni ko'rsangiz, hammasini qayta yozdirmang va o'zingiz tuzatib qo'ymang. Bir-ikki xatoga ishora qiling: "Shu qatorda xato bor, topib ko'rgin". Vazifa tugagach qo'shimcha topshiriq bermang: aks holda "tugatish" degan tushuncha yo'qoladi.
Baribir janjal chiqsa nima qilish kerak?
Ba'zi kunlari tartib ham qutqarmaydi. Zo'rlab davom ettirish befoyda — charchagan miya o'zlashtirmaydi. 15 daqiqa tanaffus qiling, keyin bitta blokni tugatib to'xtating; qolgani haqida o'qituvchiga qisqa izoh yozib qo'ying.
Qarshilik har kuni takrorlansa, sabab qidiring: uyqu yetarlimi, ko'rish yoki eshitish bilan muammo yo'qmi, sinfda qiyinchilik bormi. Birinchi sinfda bu signallar ayniqsa muhim — birinchi oyda nimalarga e'tibor berish kerakligi alohida maqolada ko'rib chiqilgan. Diqqat bilan bog'liq qiyinchiliklarda diqqatni jamlash bo'yicha maslahatlar ham asqotadi.
Nima qilmaslik kerak
To'rt narsa tartibni buzadi:
- Baqirish. Qisqa muddatda ishlaydi, uzoq muddatda bolani vazifadan emas, sizdan qochishga o'rgatadi.
- Bola o'rniga bajarish. Daftar toza chiqadi, lekin o'qituvchi haqiqiy darajani ko'rmaydi.
- Qo'shimcha topshiriq bilan "jazolash". Bu o'quv ishini jazo sifatida mustahkamlaydi.
- Har kuni yangi tartib. Tartib faqat takrorlanganda ishlaydi; kamida ikki-uch hafta o'zgartirmang.
Oxirgi maslahat: tartib mukammal bo'lishi shart emas. Besh kunning to'rttasi shu tartibda o'tsa, bu katta yutuq.